Kreport > articles > Το ΝΑΤΟ σε Αναζήτηση Προσανατολισμού

Το ΝΑΤΟ σε Αναζήτηση Προσανατολισμού

Του Γιώργου Ν. Τζογόπουλου

Καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να σταματήσουν την ανάπτυξη της Κίνας με κάθε τρόπο, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί τους ζυγίζουν διάφορες επιλογές. Κάποιες χώρες όπως η Μεγάλη Βρετανία έχουν ήδη υιοθετήσει την αμερικανική προσέγγιση, αλλά τα περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη αμφιταλαντεύονται. Απολύτως φυσιολογικά, οι συζητήσεις εντός του ΝΑΤΟ για το θέμα αυτό είναι εξαιρετικά δύσκολες. Η έκβασή τους παραμένει αβέβαιη, ιδίως μετά το πλήγμα στις διατλαντικές σχέσεις λόγω του τρόπου με τον οποίο αποχώρησαν οι αμερικανικές δυνάμεις από το Αφγανιστάν.

Η πρόσφατη σύνοδος του ΝΑΤΟ, η οποία πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο, βρήκε τη Συμμαχία σε ομοψυχία σε ό,τι αφορά την καταδίκη της «επιθετικής δράσης» της Ρωσίας αλλά περισσότερο επιφυλακτική στην απεικόνιση της Κίνας ως αντιπάλου. Η επόμενη σύνοδος η οποία θα γίνει στη Μαδρίτη το 2022, αναμένεται με ξεχωριστό ενδιαφέρον. Αποστολή του ΝΑΤΟ δεν είναι η ενεργοποίησή στη ζώνη Ινδικού-Ειρηνικού, αλλά αυτό δε σημαίνει πως λείπουν συνομιλίες με χώρες όπως η Ινδία, η Ιαπωνία και άλλες.

Στο πλαίσιο των δύσκολων ζυμώσεων για τον μελλοντικό προσανατολισμό του ΝΑΤΟ, η Αθήνα φιλοξένησε το συνέδριο της στρατιωτικής επιτροπής του. Η μετατόπιση του αμερικανικού στρατιωτικού ενδιαφέροντος στην Ασία, ίσως αφήσει ορισμένα κενά στη Μεσόγειο, τα οποία η Συμμαχία προσπαθεί να καλύψει με την λεγόμενη πολιτική της έναντι του Νότου. Θεωρητικά πρόκειται για επιδίωξη χάραξης στρατηγικής που θα ενισχύει το ΝΑΤΟ στη λεκάνη της Μεσογείου, και ευρύτερα της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής, σε συνεργασία με χώρες της Βορείου Αφρικής και το Ισραήλ. Ο ρόλος της Ελλάδας είναι εδώ αξιοπρόσεκτος λόγω των άριστων σχέσεών της με τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και την Αίγυπτο.

Παρόλα αυτά, η Συμμαχία προσπαθεί να χαράξει την πορεία της χωρίς να διαθέτει θεσμικά εργαλεία τέτοια που να της επιτρέπουν την αντιμετώπιση προβλημάτων μεταξύ των κρατών-μελών της. Πέρυσι Ελλάδα και Τουρκία άγγιξαν την ένοπλη σύρραξη, και οι γαλλοτουρκικές σχέσεις χαρακτηρίστηκαν από συνεχείς εντάσεις, ιδίως λόγω της Λιβύης αλλά και με αφορμή την τουρκική συμπεριφορά έναντι Ελλάδας και Κύπρου στην Ανατολική Μεσόγειο. Παράλληλα, σχετικά ήπια παραμένει ακόμα η αντίδραση των Ηνωμένων Πολιτειών για την ρωσοτουρκική στρατιωτική συνεργασία. Ο Γάλλος Πρόεδρος Εμμανουέλ Μακρόν έχει μιλήσει για «εγκεφαλικά νεκρό» ΝΑΤΟ. Ίσως να μην έχει άδικο.

Βλέποντας προς το μέλλον, ζητούμενο είναι η σταθερότητα. Η ανάμειξη των χωρών της Ένωσης στη σινοαμερικανική αντιπαράθεση πρέπει να συνοδευτεί από σωστή ενημέρωση της κοινής γνώμης για ευκαιρίες, αλλά και υπαρκτούς κινδύνους. Οδεύοντας προς μία νέα κούρσα πυρηνικών εξοπλισμών, που είχε ήδη αρχίσει να διαφαίνεται πριν από τη συμφωνία Ηνωμένων Πολιτειών, Ηνωμένου Βασιλείου και Αυστραλίας, ο κίνδυνος στρατιωτικού ατυχήματος στη γειτονιά της Κίνας αυξάνει. Η περίοδος από το 1945 ως το 1989 είχε ως βασικό της χαρακτηριστικό ότι Ηνωμένες Πολιτείες και Σοβιετική Ένωση απέφυγαν τον θερμό πόλεμο, που θα οδηγούσε ίσως σε πυρηνικό ολοκαύτωμα. Η ειρήνη σήμερα δεν είναι δεδομένη ενώ η εύρεση ενός τρόπου συμβίωσης Ουάσιγκτον-Πεκίνου για την αντιμετώπιση των κοινών προκλήσεων που είναι η πανδημία, η κλιματική αλλαγή, η τρομοκρατία και η φτώχεια ανά τον κόσμο, εξελίσσεται στην πιο σημαντική και λεπτή υπόθεση του 21ου αιώνα. Σε έναν πολυπολικό, τεχνολογικό κόσμο που είναι διαφορετικός σε υφή και αλληλεπίδραση από τις δεκαετίες του Ψυχρού Πολέμου, η ψύχραιμη και ήρεμη φωνή της Ευρωπαϊκής Ένωσης –εντός και εκτός του ΝΑΤΟ – είναι απαραίτητη.

 

(*) Ο Δρ. Γιώργος Ν. Τζογόπουλος είναι Fellow στο ΕΛΙΑΜΕΠ και το Κέντρο Στρατηγικών Σπουδών Μπεγκιν-Σαντάτ του Ισραήλ και Λέκτορας Διεθνών Σχέσεων στο Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο της Νίκαιας. Το καινούριο βιβλίο του The Miracle of China: The New Symbiosis with the World κυκλοφορεί από τον Springer.