Kreport > articles > Εμβόλια -για τον Covid αλλά και για την Ευρωπαϊκή Ιδέα

Εμβόλια -για τον Covid αλλά και για την Ευρωπαϊκή Ιδέα

Του Παύλου Τσίμα

Μικρή συγκομιδή τελευταίων νέων από το μέτωπο του εμβολιαστικού πολέμου:

Περιοχές της Μαδρίτης και άλλες ευρωπαϊκές πόλεις, που είχαν μόλις εγκαινιάσει τα εμβολιαστικά τους κέντρα, αναστέλλουν το πρόγραμμα εμβολιασμών, ελλείψει εμβολίων.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ανακοίνωσε, με ανακούφιση, ότι η AstraZeneca προσφέρει στην Ευρωπαϊκή Ένωση 9 εκατομμύρια επιπλέον δόσεις για το πρώτο τρίμηνο του 2021 -πολύ λιγότερες πάντως από τις προγραμματισμένες.

Στην Γερμανία ακούγονται ιδέες για αγωγές εναντίον των φαρμακευτικών εταιρειών για αθέτηση συμβατικών υποχρεώσεων. Ο Γερμανός Υπουργός Υγείας Γενς Σπαν δηλώνει ότι ίσως η χώρα του αναθεωρήσει το πρόγραμμα εμβολιασμών, ώστε το εμβόλιο της AstraZeneca να παρέχεται μόνον στους κάτω των 65 ετών.

Δυο μέρες νωρίτερα ο Πρόεδρος Μακρόν είχε δηλώσει ότι υπάρχουν αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητα του εμβολίου στους άνω των 65. Ένας από τους καθηγητές της Οξφόρδης που ανέπτυξαν το συγκεκριμμένο εμβόλιο τον κατηγόρησε ότι, επειδή δεν έχει αρκετά εμβόλια, προσπαθεί να περιορίσει την ζήτηση.

Φλας μπακ: Πώς ξεκίνησαν όλα αυτά;

Τον περασμένο Απρίλιο είχε συγκροτηθεί ένα κουαρτέτο πλουσίων (Γερμανία, Γαλλία, Ολλανδία, Ιταλία- με τον τίτλο Inclusive Vaccine Alliance) για να διαπραγματευθούν συμφωνίες προαγοράς μελλοντικών εμβολίων, που βρίσκονταν ακόμη σε πρώιμες φάσεις έρευνας. Ήταν μια κίνηση απάντησης στην επιθετική προσπάθεια Τραμπ να επιβάλει στα εργαστήρια βιοτεχνολογίας και τις φαρμακευτικές την πολιτική America First. Το ένστικτο συλλογικής επιβίωσης της Ευρώπης, όμως, επικράτησε.

Στα μέσα Ιουνίου ανακοινώθηκε ένα σχέδιο κοινής διαπραγμάτευσης και προμήθειας εμβολίων για όλη την Ένωση. Για να μην δεχθεί διαλυτικές πιέσεις η Ενωση, καθώς κάθε χώρα θα προσπαθούσε να εξασφαλίσει όσες περισσότερες δόσεις μπορούσε εις βάρος των εταίρων της, η Επιτροπή δημιούργησε ένα έκτακτο διαπραγματευτικό σχήμα, υπό την υποδιευθύντρια της διεύθυνσης εμπορίου Σάντρα Γκαλίνα και με προίκα 2,1 δισ. ευρώ, για την κοινή προμήθεια εμβολίων για τις 27 χώρες. Η διπραγμάτευση υπηρετούσε τρεις στόχους: διασπορά του εμβολιαστικού πακέτου σε όσο γίνεται περισσότερες εταρείες, χαμηλή τιμή ανά δόση και (το δυσκολότερο) να αναλάβουν οι προμηθεύτριες εταρείες μέρος της νομικής ευθύνης για τυχόν παρενέργειες.

Μέσα στο καλοκαίρι ανακοινώθηκε το αποτέλεσμα: Η Ευρώπη είχε εξασφαλίσει 2 δισεκατομμύρια δόσεις από 6 διαφορετικές εταιρείες, που θα κατανέμονταν στις χώρες μέλη ανάλογα με τον πληθυσμό κάθε μίας. Θρίαμβος. Ο οποίος ερχόταν να προστεθεί σε ένα θαύμα: την συμφωνία για ένα γενναίο ευρωπαϊκό πρόγραμμα οικονομικής ανάκαμψης, που θα χρηματοδοτηθεί με κοινή ανάληψη χρέους. Αλλά ο θρίαμβος κινδυνεύει τώρα να εκτροχιαστεί.

Η εμφάνιση μεταλλάξεων και ένα τρίτο κύμα της πανδημίας δημιουργεί ισχυρή εμβολιαστική ζήτηση, την ώρα που φαρμακευτικές εταιρείες επικαλούνται απρόβλεπετες δυσκολίες στην παραγωγή και ανακοινώνουν καθυστερήσεις στις παραδόσεις. Και καθώς η ευρωπαϊκή διαπραγμάτευση με τις φαρμακευτικές ήταν, μοιραία, πιο αργόσυρτη, οι συμφωνίες κλείστηκαν με καθυστέρηση και το σχέδιο εμβολιασμού ξεκίνησε αργότερα απ΄ό ότι στις ΗΠΑ ή το Ηνωμένο Βασίλειο, ξέσπασε ένας πόλεμος αλληλοκατηγοριών.

Από τις χώρες του πλούσιου ευρωπαϊκού βορρά (από τον πρωθυπουργό της Βαυαρίας, για παράδειγμα) διατυπώνονται κατηγορίες εναντίον των Βρυξελλών για βραδυπορία, γραφειοκρατική αγκύλωση και ανικανότητα.

Στο Λονδίνο, ο Μπόρις Τζόνσον επιχειρεί να μεταφράσει πολιτικά το βρετανικό προβάδισμα (το ΗΒ έχει εμβολιάσει το 11% του πληθυσμού έναντι 2% στην ΕΕ), για να ισοφαρίσει την θλιβερή διαχείριση της πανδημίας και τις πρώτες δυσκολίες του Brexit (παρεμπιπτόντως: οι συντηρητικοί προηγούνται, για πρώτη φορά, εδώ και μήνες, των Εργατικών στις δημοσκοπήσεις).

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατηγορεί και απειλεί την AstraZeneca για κακόπιστη και αντισυμβατική συμπεριφορά. Ο Γάλλος επικεφαλής της αγγλο-σουηδικής εταρείας απαντά κατηγορώντας την Επιτροπή για ανικανότητα. Και η Επιτροπή, σαν να θέλει να τον δικαιώσει, επιχειρεί να επιβάλει απαγόρευση εξαγωγών εμβολίων από το ευρωπαϊκό έδαφος και αποπειράται να αλλάξει τις συνοριακές συμφωνίες ανάμεσα στην Δημοκρατία της Ιρλανδίας και την βρετανική βόρεια Ιρλανδία.

Είναι φανερό ότι στην υπόθεση αυτή το διακύβευμα είναι μείζον: Ο έγκαιρος εμβολιασμός του πληθυσμού στην Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο, η σωτηρία ανθρώπινων ζωών, η αποτροπή μιας παράτασης της οικονομικής καταστροφής λόγω lock down, απαιτεί μια επιτάχυνση του ρυθμού εμβολιασμών και αποκατάσταση εμπιστοσύνης μεταξύ ευρωπαϊκών θεσμών και ευρωπαϊκων κρατών, μεταξύ θεσμών και εταρειών. Προϋποθέτει, επίσης, την χρήση των εμβολίων ως «κοινού οικουμενικού αγαθού» και όχι ως όπλου σε έναν πόλεμο οικονομικής και γεωπολιτικής υπεροχής (η Ουγγαρία έγινε, όχι τυχαία, η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που προμηθεύτηκε κινεζικό μεβόλιο). Οι συμφωνίες της Pfizer με Sanofi και Novartis για χρήση των εγαταστάσεών τους για την παραγωγή του εμβολίου της είναι ένα βήμα προς την κατευθυνση αυτή.

Μα υπάρχει ακόμη ένα διακύβευμα άμεσα και κρίσιμα πολιτικό. Η καθυστέρηση στην επιχείρηση εμβολιασμού τροφοδοτεί μια σειρά «αντισυστημικών», ακροδεξιών εξεγέρσεων εναντίον των μέτρων περιορισμού της μετάδοσης στην Ολλανδία (βίαιες διαδηλώσεις επί ημέρες), την Γερμανία, την Αυστρία (5000 διαδηλωτές κατά των μετρων στην Βιέννη, χθες Κυριακή), το Βέλγιο (500 προληπτικές συλλήψεις διαδηλωτών στις Βρυξέλλες). Το αντισυστημικό αυτό ρεύμα ρίχνει σκιά στς επικείμενες, κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις (Γερμανία τον Σεπτέμβριο, Ολλανδία ή Γαλλία, όπου οι δημοσκοπήσεις δίνουν προβάδισμα Λεπέν στον πρώτο γύρο των προεδρικών).

Και υπάρχει, προπάντων, ένα διακύβευμα ευρωπαϊκό. Οι καθυστερήσεις στο πλάνο εμβολιασμού και τα (αναπόφευκτα) λάθη στην διαδικασία διαπραγμάτευσης τροφοδοτούν μια επιχείρηση συστηματικής υπονόμευσης των μεγάλων βημάτων ευρωπαϊκής αλληλεγγύης που έγιναν το καλοκαίρι του 2020, υπέρ μιας αναδίπλωσης σε εθνικούς εγωισμούς και μια λογική- υποδειγματικά αντιευρωπαϊκή: «Ο σώζων εαυτόν, σωθήτω» ή «ο έχων εμβολιάζεται, οι υπόλοιποι περιμένουν (και πεθαίνουν)».