Kreport > articles > Τι συμβαίνει με τα εμβόλια;

Τι συμβαίνει με τα εμβόλια;

Του Δημήτρη Καιρίδη (*)

Η καθυστέρηση στους εμβολιασμούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση εξαιτίας της έλλειψης εμβολίων έχει ανοίξει τον ασκό του Αιόλου και έχει προκαλέσει δημόσια αντιπαράθεση μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της AstraZeneca, που ενέχει τον κίνδυνο ενός «πολέμου για τα εμβόλια» και ενός «εθνικισμού των εμβολίων» που μπορεί να επιβραδύνει την ταχεία παραγωγή εμβολίων και να έχει τα ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα από αυτά που επιδιώκουν οι πρωτεργάτες τους.

Ιδού τα δεδομένα:

1.Η επιστήμη έκανε το θαύμα της και ανακάλυψε, τουλάχιστον 7 εμβόλια προς το παρόν, σε διάστημα λιγότερο από δώδεκα μήνες από την εμφάνιση του κορονοϊού.

 

  1. 2. Οι φαρμακευτικές εταιρίες που παράγουν τα εμβόλια πήραν το ρίσκο να παράγουν εκατομμύρια δόσεις πριν τα εμβόλια αδειοδοτηθούν. Οι περισσότερες έχουν δηλώσει ότι θα τα διαθέτουν χωρίς κέρδος, σε τιμή κόστους.

 

  1. 3. Κάποια κράτη, κυρίως οι ΗΠΑ και η Μεγάλη Βρετανία, πολύ περισσότερο από τα ευρωπαϊκά, συνεισέφεραν μεγάλα ποσά στην έρευνα και την παραγωγή των εμβολίων.

 

  1. 4. Οι περισσότερες χώρες του κόσμου και η συντριπτική πλειονότητα της ανθρωπότητας δεν έχει πρόσβαση μέχρι τώρα στα εμβόλια και θα αργήσει να αποκτήσει, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την παράταση της πανδημίας για κάποια χρόνια ακόμα.

 

  1. 5. Αυτή τη στιγμή, μαζικοί εμβολιασμοί γίνονται μόνο στον πλούσιο κόσμο και την Κίνα.

 

  1. 6. Οι εμβολιασμοί στην Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρούν πολύ πιο αργά σε σχέση όχι μόνο με το πρωτοπόρο Ισραήλ αλλά και με τη Βρετανία και τις ΗΠΑ.

 

  1. 7. Η σύγκριση με τη Βρετανία είναι ιδιαίτερα επώδυνη εξαιτίας και του πρόσφατου Brexit. Η Βρετανία έχει τρέξει γρηγορότερα εξαιτίας και της απόφασης να μεταθέσει τον εμβολιασμό της δεύτερης δόσης από τις τρεις στις δώδεκα εβδομάδες, με κίνδυνο να μην έχει εξασφαλισμένη αυτή τη δεύτερη δόση (που η Pfizer παράγει στην Ε.Ε. και όχι στην Αγγλία!..) αλλά και να αναπτυχθούν νέα ανθεκτικότερα στελέχη του ιού στο μεσοδιάστημα. Ο κίνδυνος αυτός προς το παρόν δεν επιβεβαιώνεται.

 

  1. 8. Ο γρήγορος εμβολιασμός δεν λύνει αμέσως το πρόβλημα. Απόδειξη η ίδια η Βρετανία, η οποία, παρά την επιτυχία του γρήγορου εμβολιασμού, βιώνει ένα σφοδρότατο τρίτο κύμα μολύνσεων εξαιτίας και του νέου στελέχους του ιού.

 

  1. 9. Γενικά, ο εμβολιασμός των ευάλωτων ομάδων, δηλαδή, κυρίως, των πολιτών άνω των 70 ετών, θα μειώσει άμεσα και δραστικά τη θνησιμότητα της πανδημίας. Όμως, δεν θα ανακουφίσει, απαραίτητα, τα συστήματα υγείας. Κι αυτό γιατί η μεγάλη πλειονότητα των νοσηλευόμενων σε ΜΕΘ ανήκουν στην ηλικιακή ομάδα 50-70 ετών. Οι πολύ ηλικιωμένοι ασθενείς είτε δεν προλαβαίνουν είτε παραμένουν για λίγο στις ΜΕΘ είτε είναι πολύ ασθενικοί για να υποστούν την «ταλαιπωρία» της ΜΕΘ. Μόνο όταν προχωρήσει ο εμβολιασμός και στις μικρότερες ηλικίες θα υπάρξει ουσιαστική απομείωση της πίεσης στα συστήματα υγείας.

 

  1. 10. Γιατί η Ευρώπη απέτυχε; Οι αιτίες είναι πολλές. Έχουν να κάνουν με την πιο χρονοβόρα διαδικασία αδειοδότησης των εμβολίων αλλά και την καθυστέρηση στις παραγγελίες. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φαίνεται ότι εξάντλησε όλα τα περιθώρια διαπραγμάτευσης για να πετύχει καλύτερες τιμές, όμως η εξοικονόμηση μερικών δεκάδων ή εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ δεν έχει τόση αξία, όταν η παράταση των lockdown στοιχίζει δισεκατομμύρια κάθε μέρα στην ευρωπαϊκή οικονομία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατηγορεί την AstraZeneca ότι χρησιμοποίησε εμβόλια που παρήγαγε στις δυο μονάδες της στην Ευρώπη για να καλύψει κενά στη Βρετανία και, τώρα που η Ευρώπη έχει κενό, θα πρέπει να φέρει εμβόλια από τις δυο μονάδες παραγωγής που διατηρεί στη Βρετανία. Εάν η σύγκρουση κλιμακωθεί μπορεί να εξελιχθεί σε μια ευρω-βρετανική αντιπαράθεση, που θα δηλητηριάσει την μετά το Brexit εποχή.

 

  1. 11. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απειλεί με δικαστικές προσφυγές που, όμως, δεν είναι λύση. Πρώτον, γιατί μια δικαστική διαμάχη θα χρειαστεί χρόνια για να τελεσιδικήσει ενώ το κρίσιμο θέμα είναι τι θα γίνει τους επόμενους τρεις μήνες. Δεύτερον, οι εταιρίες έχουν, το πιθανότερο, φροντίσει να έχουν υπογράψει ρήτρες διαφυγής από την όποια ευθύνη για την καθυστέρηση (θα το μάθουμε όταν δημοσιοποιηθούν τα συμβόλαια).

 

  1. 12. Στο παιχνίδι έχει μπει και ο Γερμανός Υπουργός Υγείας, ο δημοφιλής Jens Spahn, ο οποίος, ενόψει και των ομοσπονδιακών εκλογών στη Γερμανία τον προσεχή Σεπτέμβριο, υπονόησε την ανάγκη απαγόρευσης εξαγωγής εμβολίων από την Ε.Ε.

 

  1. 13. Ούτε αυτό είναι μια εύκολη λύση καθώς πέρα από το να εκθέσει την Ε.Ε. ως μια ένωση χωρίς αρχές, εγωιστική και αδιάφορη στο δράμα του Τρίτου Κόσμου και έτοιμη να καταπατήσει τις αρχές που η ίδια με πάθος πρεσβεύει, όπως αυτή υπέρ του ελεύθερου εμπορίου, διακινδυνεύει και να κατακερματίσει την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα πάνω στην οποία βασίζεται η γρήγορη παραγωγή εμβολίων. Σήμερα, από αλλού προέρχεται η πρώτη ύλη, αλλού παρασκευάζεται, αλλού συσκευάζεται και αλλού παράγονται τα συνοδευτικά αναλώσιμα, όπως οι σύριγγες.

 

  1. 14. Ούτε η άρση της πατέντας λύνει το πρόβλημα, όπως ονειρεύεται ο ΣΥΡΙΖΑ που αρέσκεται να κατασκευάζει εχθρούς, όπως τώρα είναι γι’ αυτόν οι φαρμακοβιομηχανίες. Κι αυτό γιατί πέρα από το παράνομο (αν δεν υπάρξει αποζημίωση), πέρα από το παραπλανητικό (αφού οι εταιρίες διαθέτουν ήδη τα εμβόλια χωρίς κέρδος ως «δημόσιο αγαθό»), υπάρχει και το πολύ ουσιαστικό ζήτημα που επισήμανε ο Πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης Φαρμακοβιομηχανιών ότι ακόμα κι αν είχαμε την πατέντα, δεν μπορούμε να παράγουμε το εμβόλιο πριν 12 έως 18 μήνες από σήμερα.

 

  1. 15. Το ζήτημα δεν είναι η αντιπαράθεση μεταξύ κρατών ή μεταξύ κρατών και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ή μεταξύ κρατών και εταιριών αλλά να βοηθηθούν οι εταιρίες να παράγουν γρήγορα περισσότερα εμβόλια. Και το ζήτημα αφορά τις αμέσως προσεχείς εβδομάδες.

 

  1. 16. Τέλος, η Ελλάδα βρίσκεται κοντά στον μέσο όρο εμβολιασμού της Ε.Ε. και έχει αυξήσει το ρυθμό τελευταία σημαντικά. Η Ελλάδα έχει αποφασίσει να διατηρεί απόθεμα για τη δεύτερη δόση, ενώ έχει αποκτήσει την ικανότητα να εμβολιάσει πολλές χιλιάδες πολιτών επιπλέον, όταν ομαλοποιηθεί η προμήθεια εμβολίων.

 

  1. 17. Εν κατακλείδι, η ανοσία του γενικού πληθυσμού στην Ε.Ε. μετατίθεται, κατά δυο τουλάχιστον μήνες, προς τα μέσα του καλοκαιριού του 2021 και μαζί και η ανάκαμψη της

οικονομίας που μετατίθεται για το δεύτερο εξάμηνο του 2021. Την ώρα που Κίνα και ΗΠΑ θα επιστρέφουν γρήγορα στα προ πανδημίας οικονομικά επίπεδα στις αρχές του 2022, η Ευρώπη δεν αναμένεται να το καταφέρει πριν τα τέλη του 2023.

(*) Ο Δημήτρης Καιρίδης είναι Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, βουλευτής ΝΔ, Βορείου Τομέα Αθηνών